mindful-zijn

Mindful leven, eenvoudig gelukkig zijn

Wat is nu eigenlijk mindful leven? Of mindfulness? En kun je dat leren?

Mindful leven is bewust zijn van alles wat we denken, doen en voelen, zonder daar een oordeel over te hebben. Aandacht hebben voor ieder moment. Leven vanuit een heldere geest.

Het grootste geschenk van een zelfbewust leven is dat we in alle eenvoud gelukkig kunnen zijn. Ik heb altijd gemerkt dat niets vanzelfsprekend was, maar wist nooit hoe ik het ‘kleine’ kon waarderen. Een lange zoektocht naar rust en geluk heeft mij uiteindelijk dit eenvoudige geluk gebracht. Daardoor lukt het mij om te genieten van ‘eenvoudige’ momenten. Bijvoorbeeld wanneer ik in de duinen wandel en de zon op mijn huid voel of wanneer ik samen met mijn zoontje sneeuwballen gooi.

Genieten van het leven zoals het zich aandient, daarom wil ik mindful zijn.

Bewust leven heeft me ook geleerd stil te staan bij de tijd die ik met mijn gezin doorbreng. Het helpt me om niet continu met mijn gedachten bij het verleden of de toekomst te zijn. Het is niet ‘verboden’ om ons te verheugen op de toekomst of na te denken over iets dat komen gaat. Zolang we er maar bewust van zijn.

Wat denk ik te weten?

Ik wil geen nieuwe leer prediken alsof ik boeddha zelf ben. En evenmin is het mijn bedoeling de wetenschap opzij te schuiven, die al jaren onderzoek doet naar de effecten van mindfulness therapie. Ik wil dicht bij onszelf blijven en iedereen op eenvoudige wijze (zoals de eenvoud van zenboeddhist Thich Nhat Hanh) helpen om mindfulness toe te laten in ons leven. Om het te kunnen gebruiken als de wereld ons inhaalt. Dat is mijn persoonlijke doel. Als journalist en informatiewetenschapper maak ik daarbij gebruik van feiten, onderzoek en bronnen die mijn artikelen relevante inhoud geven. Altijd vanuit een persoonlijke urgentie, want eenvoudig geluk mag nooit verloren gaan.

Hoe kunnen we leren mindful te leven?

Mindful zijn vraagt om praktische oefening aangevuld met kennis zodat we begrijpen waarom we iets doen of voelen. Ik heb zeven praktische stappen omschreven die ons helpen om in het dagelijks leven mindful te zijn. Er zijn ook retraites, workshops of trainingen mindfulness. Tijdens zo’n mindfulness training leren we in acht weken de beginselen van bewust leven in aandacht. Ikzelf ben mindful geworden door mijn persoonlijke zoektocht en dat is een flinke reis geweest. Van de westerse filosofie en geneeskunde tot aan de oosterse kijk op het leven in Tibet.

Uiteindelijk kwam ik thuis bij het boeddhisme, in het mindfulness klooster van zenboeddhist Thich Nhat Hanh.

mindful-leven-en-geluk

Waar komt mindfulness eigenlijk vandaan?

Mindfulness is afkomstig uit het zenboeddhisme. Dankzij de Vietnamese zenleraar Thich Nhat Hanh kreeg deze vorm van aandachtig leven zonder oordeel haar bekende naam. Hij bedacht deze term voor de beoefening van een leven in aandacht waarbij je ademhaling de bron is van je innerlijke kracht. Hij heeft er talloze boeken over geschreven en daarnaast verschillende mindfulness kloosters opgericht.

Traditionele mindfulness training

John Kabat-Zinn, een Amerikaanse wetenschapper die ooit in de leer is geweest bij Thich Nhat Hanh, nam de mindfulle inzichten mee naar de Amerikaanse universiteit van Massachusetts. Daar ontwikkelde hij het 8-weekse mindfulness trainingsprogramma voor mensen met chronische pijn (MBSR: mindfulness based stress reduction). Dit is het ‘traditionele’ mindfulness programma zoals wij het nu nog steeds kennen.

Trainingen voor specifieke problemen

Later kwam daar een programma bij primair voor mensen met depressie, de zogenaamde MBCT (mindfulness based coginitive therapy). Ondertussen zijn er meerdere varianten waarvan een deel wetenschappelijk onderzocht toegespitst op specifieke doelgroepen zoals mensen met kanker of bijvoorbeeld ADHD. Wereldwijd wordt uitgebreid onderzoek gedaan naar de effecten van deze mindfulness trainingen op het leven van (zieke) mensen.

Compassie en eerlijke handel

Momenteel zijn de compassietrainingen in opkomst. Het is een vorm die onder meer voortkomt uit de mindfulness en zich richt op de medemens. Door empathie en compassie voor andere mensen ontwikkelen we prosociaal gedrag. Zo helpen we elkaar vanuit de overtuiging dat we allemaal gelijk zijn. Dit gevoel van medeleven kunnen we in ons gezin tot uiting brengen. En in economische zin kan het bijdragen tot verdraagzaamheid en begrip tussen mensen en culturen. Om zo te werken aan een altruistische economie met eerlijke handel.

Mindful versus mindfulness?

Er is geen verschil. Mindfulness is ‘het mindful zijn’.

Net zo goed als Happiness verwijst naar ‘het gelukkig zijn‘. Dus als we mindful leven, brengen we mindfulness in praktijk. Door de populariteit van de mindfulness trainingen denken we dat we alleen door zo’n training mindful kunnen zijn. Maar dat is niet het geval. Neemt niet weg dat je door een cursus mindfulness leert hoe we bewust kunnen leven. Zo ga je tijdens de training aan de slag met meditatietechnieken die zich bijvoorbeeld richten op onze adem en ons lichamelijk bewustzijn. Daardoor ontdekken we hoe we vanuit eigen kracht kunnen omgaan met alles wat er iedere dag op ons afkomt. Ook als je last hebt van chronische pijn, stress of burnout klachten kan een achtweekse mindfulnesstraining een goed begin zijn.

Goede mindfulness trainer vinden

Als je een training wil volgen kun je tegenwoordig in veel plaatsen terecht. Er wordt wel duidelijk onderscheid gemaakt tussen categorie 1 en categorie 2 trainers. De trainers van de eerste categorie hebben een langer traject (studielast en ervaring) achter de rug om uiteindelijk trainer te mogen worden. De mensen uit de tweede categorie hebben korter gestudeerd en minder ervaring. Mijn voorkeur gaat daarom altijd uit naar een categorie 1 trainer. Een lijst hiervan vind je bij de Vereniging voor Mindfulness Based Trainers in Nederland en Vlaanderen. Op de website kun je een gekwalificeerde mindfulness trainer zoeken én lees je alles over cursusvergoedingen vanuit de ziektekosten.

Naast de officiële mindfulness training kunnen we tegenwoordig steeds meer varianten kiezen. Zoals mindfulness voor kinderen, bij burnout, mindfulness voor parkinson en meer. Ook zijn er specifieke thema’s mogelijk zoals communicatie en compassie. Alle varianten en thema’s liggen soms dicht bij elkaar. En in feite leren we in alle gevallen om zelfbewust en in aandacht te leven.

Om uiteindelijk eenvoudig gelukkig te zijn.

De Dalai Lama vertelt er uitgebreid over:

Lezen over zelfbewust zijn

Als je niet alleen wil oefenen maar ook kennis zoekt, bieden de bibliotheken en boekhandels verschillende boeken over mindfulness. Ik ben ooit begonnen met het ‘basis’ boek van John Kabat-Zinn om uiteindelijk via Thich Nhat Hanh bij de Japanse zen meester Shunryu Suzuki uit te komen. Allemaal schrijvers en soms meesters die de kunst van het leven in aandacht beheersen als geen ander. Deze boeken hebben mij vaak geholpen om periodes van onrust en verdriet door te komen. Ook andere schrijvers, niet per se uitdragers van mindfulness, hebben mij geïnspireerd eenvoudig gelukkig te zijn. Een selectie van 9 boeken die mij bij deze persoonlijke zoektocht geholpen hebben, vind je in mijn boekenlijst.

mindful-leven

En toch zijn het vooral de monniken die mij inspireren mindful te zijn.

Niet zozeer vanwege hun levensstijl, maar vanwege hun levenslange studie naar de betekenis van het bestaan. Iedere dag onderzoeken zij met behulp van boeddhistische geschriften hoe wij onze geest kunnen trainen. Zoals Thupten Jinpa en de Dalai Lama zelf. Daar is niks spiritueels aan. Dat is discipline en wetenschap vanuit de oosterse filosofie.

monnik-compassie
Thupten Jinpa, onderzoeker naar compassie en mindfulness (foto: Olivier Adam)

Mindful leven thuis

Behalve onze persoonlijke houding en ontwikkeling is het ook ontzettend prettig om een omgeving te creëren die ons helpt in aandacht te leven. Ons huis, inrichting en de manier waarop we omgaan met alle spullen en materiële ballast heeft veel invloed op ons gevoel van harmonie en eenvoud. Ik haal daarom erg veel inspiratie uit de architectuur van Japan. Ook de manier waarop zij hun huizen inrichten geeft talloze originele interieurideeën die onze woning een zen beleving geven.

mindful-leven-thuis

Behalve onze woning is de natuur een prachtige plek om te voelen hoe je ‘oorspronkelijk’ leeft. Ik heb dat vaak mogen ervaren in de omgeving van een kloostertuin. Maar ook de zee met haar getijden maakt mij op bijzondere wijze zelfbewust.

We hoeven niet altijd ver te zoeken om onze authentieke zelf te ervaren.

Naast onze directe leefomgeving zijn er talloze mogelijkheden om ons terug te trekken en wijzer te worden. Een retraite bijvoorbeeld, biedt ons de mogelijkheid zelfinzicht te krijgen ten aanzien van ons denken, voelen en doen. Regelmatig verzamel ik en overzicht van retraites die inzicht geven dankzij meditatie, yoga of mindfulness.